افزایش خطر مسمومیتهای غذایی در فصل گرما؛ هشدار متخصص دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره نگهداری نادرست مواد غذایی
- بازدید: 118
با افزایش دمای هوا در فصل تابستان، شرایط برای رشد و تکثیر عوامل بیماریزای منتقلشونده از طریق غذا فراهمتر میشود و رعایت اصول بهداشت فردی، نگهداری صحیح مواد غذایی و کنترل دمای آنها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دکتر نرجس مسعودی، متخصص بیماریهای داخلی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگو با وبدا با اشاره به افزایش خطر مسمومیتهای غذایی در فصل گرما اظهار کرد: افزایش دمای محیط میتواند زمینه تکثیر باکتریها و ویروسهای بیماریزا را فراهم کند و در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی در مراحل تهیه، پخت و نگهداری مواد غذایی، احتمال بروز مسمومیت افزایش مییابد.
وی افزود: مسمومیت غذایی معمولاً در اثر مصرف آب یا مواد غذایی آلوده و یا فرآوردههایی ایجاد میشود که در فرآیند آمادهسازی، طبخ و نگهداری آنها اصول استاندارد رعایت نشده باشد.
تهوع، استفراغ و اسهال از شایعترین علائم مسمومیت غذایی
این متخصص بیماریهای داخلی با بیان اینکه علائم مسمومیت غذایی به نوع عامل بیماریزا و ماده غذایی مصرفشده بستگی دارد، گفت: تهوع، استفراغ، دلپیچه، اسهال، تب و لرز، ضعف و بیحالی از شایعترین علائم این بیماری هستند و در مواردی که بیمار دچار کمآبی شود، علائمی مانند سرگیجه، خشکی مخاطات، کاهش حجم ادرار و افزایش ضربان قلب نیز بروز میکند.
دکتر مسعودی با اشاره به گروههای در معرض خطر عوارض شدیدتر تصریح کرد: کودکان، سالمندان، زنان باردار، افراد دارای نقص سیستم ایمنی و بیماران مبتلا به بیماریهای زمینهای از جمله دیابت و بیماریهای کلیوی باید در صورت بروز علائم با دقت بیشتری تحت نظر قرار گیرند، زیرا مسمومیت غذایی در این افراد میتواند سریعتر به عوارض جدّی منجر شود.
غذاهای پرخطر در فصل گرما را بشناسید
وی درباره مواد غذایی پرخطر در فصل گرما هشدار داد و اظهار کرد: غذاهای حاوی تخممرغ خام یا نیمپز، انواع سس، سالاد الویه، ساندویچهای آماده، گوشت قرمز، مرغ و ماهی، غذاهای دریایی خام یا نیمپز، فرآوردههای لبنی غیرپاستوریزه و سنتی مانند شیر و بستنی و همچنین غذاهای پختهای که برای مدت طولانی در دمای محیط باقی ماندهاند، نیازمند دقت بیشتری در مصرف هستند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: مواد غذایی عرضهشده در مراکز غیرمعتبر و توسط دستفروشان نیز ممکن است به دلیل رعایت نشدن اصول بهداشتی و شرایط مناسب نگهداری، خطر بیشتری برای سلامت مصرفکنندگان داشته باشند.
غذاهای پخته را بیش از دو ساعت در دمای محیط نگه ندارید
دکتر مسعودی با تأکید بر ضرورت رعایت زنجیره سرد مواد غذایی گفت: مواد غذایی فسادپذیر باید در کوتاهترین زمان ممکن داخل یخچال قرار گیرند. غذاهای طبخشدهای که قرار نیست بلافاصله مصرف شوند نیز باید حداکثر ظرف دو ساعت در یخچال نگهداری شوند و در دمای بالاتر از ۳۲ درجه سانتیگراد، این زمان بهتر است به یک ساعت کاهش یابد.
وی ادامه داد: پس از تماس با مواد غذایی خام، دستها، چاقو، تخته برش، ظروف و سطوح باید با آب گرم و صابون بهخوبی شسته شوند. شستوشو و ضدعفونی اصولی میوه و سبزیجات و استفاده از آب آشامیدنی سالم و مطمئن نیز از دیگر اقدامات مهم پیشگیرانه است.
این متخصص بیماریهای داخلی همچنین با اشاره به اهمیت رعایت نکات بهداشتی در سفر گفت: در فصل تابستان و هنگام سفر باید از آب آشامیدنی سالم و مطمئن استفاده کرد و از مصرف مواد غذایی مشکوک و غذاهایی که شرایط نگهداری مناسبی نداشتهاند، پرهیز شود.
جبران آب و املاح؛ مهمترین اصل در درمان بیشتر مسمومیتهای غذایی
دکتر مسعودی درباره اقدامات اولیه در زمان بروز مسمومیت غذایی بیان کرد: مهمترین اصل در درمان، جبران مایعات و الکترولیتهای از دسترفته است و میتوان از محلول ORS یا مایعات مناسب استفاده کرد. همچنین مصرف غذاهای سبک مانند کته ساده، موز و سیبزمینی آبپز تا زمان بهبود علائم توصیه میشود و بهتر است از مصرف غذاهای چرب و سنگین پرهیز شود.
وی تأکید کرد: مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها یا داروهای ضداسهال مانند لوپرامید بدون تجویز پزشک توصیه نمیشود، زیرا بسیاری از موارد مسمومیت غذایی خودمحدودشونده هستند و معمولاً طی چند روز بهبود مییابند.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان خاطرنشان کرد: در صورت تداوم علائم بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت، بروز تب بالا، مشاهده خون در مدفوع، اسهال شدید و مداوم، استفراغهای مکرر، ناتوانی در تحمل مایعات خوراکی و یا بروز علائم کمآبی مانند کاهش ادرار، خشکی مخاطات، سرگیجه و ضعف شدید، مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
دکتر مسعودی تصریح کرد: بخش قابل توجهی از مسمومیتهای غذایی در فصل گرما با آموزش عمومی، رعایت بهداشت فردی، نگهداری مواد غذایی در دمای مناسب و جلوگیری از آلودگی متقاطع قابل پیشگیری است و توجه به این اصول میتواند نقش مؤثری در حفظ سلامت افراد و خانوادهها داشته باشد.
