گفتگو با عضو هیأت علمی گروه پرستاری دانشگاه و پیشگام در توسعه آموزش به بیمار

وب دا: دکتر فاطمه حشمتی‌نبوی، استاد گروه مدیریت دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با بیش از دو دهه تلاش مستمر در حوزه آموزش به بیمار، توانسته است با  ارائه پیشنهاد و مشارکت در یک کار تیمی به پیاده سازی ایده توانمند سازی بیماران مبتلا به سرطان کمک نماید. از ارائه پیشنهاد تأسیس نخستین کلینیک آموزش به بیمار در بیمارستان امید در سال 1384 تا مشارکت در طراحی استانداردهای ملی واحدهای پرستاری آموزش و مراقبت پیگیر، دستاوردهای او نقشی ماندگار در نظام آموزشی و درمانی کشور بر جای گذاشته است.

مسیر علمی و حرفه‌ای

دکتر فاطمه حشمتی‌نبوی متولد مشهد است و درسال ۱۳۷۴ تحصیل در رشته پرستاری را در دانشکده پرستاری و مامایی مشهد آغاز کرد، این استاد با سابقه پس از چند سال فعالیت بالینی، در سال ۱۳۷۹ وارد مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت پرستاری دانشگاه تربیت مدرس شد و دو سال و نیم در این دانشگاه تحصیل کرد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد او در حوزه آموزش به بیمار انجام شد و زمینه‌ساز ورود او به فعالیت‌های اجرایی شد.

دکتر حشمتی برای اجرای طرح پایان‌نامه خود، به بیمارستان ثامن‌الائمه ناجا رفت و با جلب حمایت مدیر بیمارستان، اولین تجربه مدیریتی و اجرایی خود در زمینه آموزش به بیمار را شکل داد؛ طرحی که شامل طراحی روش نظارت و اجرای آموزش بالینی برای بیماران بود. این تجربه، او را با چالش‌های واقعی سازمانی و مدیریتی مواجه کرد و مسیر آینده علمی و حرفه‌ای او را رقم زد.

تأسیس کلینیک‌های خودمراقبتی

در سال‌های بعد، دکتر حشمتی در بیمارستان امید مشغول به فعالیت بالینی و آموزشی شد و با مشاهده مشکلات بیماران مبتلا به سرطان در خودمراقبتی و مصرف داروهای پرعارضه، پیشنهاد ایجاد کلینیک خودمراقبتی را مطرح کرد. با  حمایت مدیر وقت بیمارستان، جناب دکتر قوام نصیری، او یک برنامه عملیاتی طراحی و پیشنهاد داد که با تشکیل یک کارگروه در بیمارستان زیر نظر ریاست بیمارستان در طی سالهای 83 تا 86 پیاده سازی شد و به‌عنوان یکی از الگوهای موفق مورد بازدید یک تیم تخصصی از وزارت بهداشت قرار گرفت

پیگیری علمی و ارتقا در دانشگاه

پس از این فعالیت، دکتر حشمتی در سال ۱۳۸۹ موفق به اتمام دوره دکتری خود در تهران شد و رتبه یک آزمون جامع و کل دوره را کسب کرد. بازگشت او به مشهد، ورود به جمع اعضای هیأت علمی دانشگاه و آغاز مسیر علمی و پژوهشی گسترده‌ای را رقم زد. در ابتدای خدمت به عنوان جانشین سردبیر در مجله علمی پژوهشی مراقبت مبتنی بر شواهد شروع به کار کرد.

کمیته آموزش خود مراقبتی بیمار و خانواده در دانشگاه علوم پزشکی مشهد

با توجه به تجربه موفق او در بیمارستان امید، در سال ۱۳۹۰ همکاری مشترکی با معاونت درمان دانشگاه شکل گرفت و وی به عنوان دبیر کمیته آموزش خود مراقبتی به بیمار و خانواده دانشگاه منصوب شد.  این کمیته برای ساماندهی و نظارت بر فعالیتهای آموزش به بیمار در سطح دانشگاه ایجاد شد.

 ایجاد این کمیته یک ابتکار در دانشگاه مشهد بود که  فعالیتهای این کمیته در زمینه راه اندازی کلینیک های پرستاری آموزش سلامت از سال 92 تا 98 مورد توجه معاونت پرستاری وزارت بهداشت قرار گرفت و پیشنهاد انجام کار تحقیقاتی بر روی استانداردهای ارائه آموزش به بیمار در این کلینیکها از سوی این معاونت مطرح شد. لازم به توضیح است از سال 92 تا 98 بیش از 30 کلینیک پرستاری آموزش سلامت در سطح دانشگاه مشهد افتتاح و راه اندازی شده بود. وی با تمرکز بر زمینه تحقیقاتی آموزش سلامت و آموزش به بیمار، بر توسعه آموزش مبتنی بر شواهد به بیمار و خانواده در فعالیتهای کمیته آموزش به بیمار کمک کرد. دکتر حشمتی با راهنمایی دانشجویان، از جمله خانم دکتر پور اسماعیل، موفق شد در قالب رساله دکتری تخصصی استانداردهای ساختاری، فرایندی و برایندی ارائه آموزش به بیمار در کلینیک های پرستاری آموزش سلامت را توسعه دهد، که از نتایج این رساله در طراحی و تدوین دستورالعمل ابلاغی وزارتی "واحد پرستاری آموزش و پیگیری بیمار " در سال 1400 استفاده شد.

نقش در تربیت دانشجویان و توسعه حرفه‌ای پرستاری

دکتر حشمتی همواره تأکید دارد که آموزش و پرورش دانشجویان، بخش مهمی از رسالت یک عضو هیأت علمی است. او نه تنها به دانشجویان در مسیر علمی کمک می‌کند، بلکه توانمندسازی عملی و تاب‌آوری دانشجویان در محیط بالین را نیز سرلوحه کار خود قرار داده است. او معتقد است:

یک پرستار باید تجربه بالینی داشته باشد تا بتواند حرفه پرستاری را به خوبی آموزش دهد. حضور مستمر در کنار دانشجو و بیمار، ایجاد الگوی رفتاری و آموزشی، و توجه به رشد حرفه‌ای دانشجویان، از اصول اساسی آموزش پرستاری است.

دکتر حشمتی همچنین توجه ویژه‌ای به کشف استعدادها و هدایت دانشجویان به مسیر مناسب حرفه‌ای دارد و در مواردی به دانشجویانی که مناسب پرستاری نبودند، توصیه کرده مسیر تحصیلی خود را تغییر دهند.

نگاه به آینده و اهمیت توجه به حوزه پرستاری

دکتر حشمتی معتقد است: دانشکده پرستاری مشهد با توانمندی‌های اعضای هیأت علمی و پژوهشگران بالینی، ظرفیت بزرگی برای کمک به دانشگاه در دستیابی به اهداف کلان دارد. این ظرفیت هنوز به شکل ساختارمند و هدفمند مورد استفاده قرار نگرفته و نیازمند توجه و مساعدت بیشتر مسئولین است. وی همچنین تأکید دارد با فراهم آوردن زمینه مناسب در محیط های آموزش بالینی باید به رفع هرچه بیشتری فاصله تئوری و عمل در پرستاری کمک کرد و با استفاده مناسب از دانش و تخصص اعضا هیأت علمی پرستاری به ارتقاء کیفیت مراقبتهای پرستاری ارائه شده به مردم عزیز کشورمان افزود .